Polski design kolekcjonerski w Nowym Jorku. Galeria OBJEKT pokazuje, jak tradycja staje się językiem współczesności

 

Wiklina uwolniona od splotu, aluminium przypominające ludzkie ciało, światło przywołujące ogień i żywica nawiązująca do bursztynu. Warszawska galeria OBJEKT prezentuje podczas COLLECTIBLE New York prace polskich twórców, którzy nie traktują tradycji jak zamkniętego rozdziału historii. Zamiast odtwarzać znane formy, eksperymentują z materiałami, technikami i kulturowymi odniesieniami, proponując własne spojrzenie na współczesny design kolekcjonerski.

 

 

Co dzisiaj oznacza polskość w projektowaniu? Czy można odwoływać się do lokalnego rzemiosła, nie popadając w dosłowność i folklorystyczne cytaty? I wreszcie, czy przedmiot użytkowy musi zachować swoją pierwotną funkcję, aby nadal pozostawał częścią świata designu?

 

To pytania, które pojawiają się przy okazji prezentacji przygotowanej przez warszawską galerię OBJEKT na targi COLLECTIBLE New York. Wystawa skupia twórców reprezentujących różne pokolenia i odmienne podejścia do projektowania. Łączy ich zainteresowanie materiałem, jego właściwościami oraz możliwościami przekraczania granic pomiędzy sztuką, rzemiosłem i wzornictwem. Punktem odniesienia pozostaje polskie dziedzictwo materialne, ale nie jest ono traktowane jako zbiór gotowych wzorów. Staje się raczej zasobem, który można poddawać interpretacji, przekształcać i konfrontować ze współczesnymi technologiami.

 

 

Jedną z najważniejszych postaci prezentacji jest Paweł Grunert, pionier polskich mebli artystycznych, który już na początku lat 90. kwestionował tradycyjne wyobrażenia o tym, czym może być mebel. Jego eksperymentalne podejście do formy i materiału otworzyło nowe możliwości dla kolejnych pokoleń projektantów. W ostatnim projekcie Grunerta stal nierdzewna spotyka się z rozplecioną wikliną. Materiał silnie związany z polskim rzemiosłem zostaje pozbawiony swojej najbardziej rozpoznawalnej cechy, czyli uporządkowanego splotu. Uwolnione włókna tworzą dynamiczną, niemal niekontrolowaną strukturę, w której napięcie pomiędzy konstrukcją a swobodą staje się podstawą całej kompozycji. Podobną potrzebę przekraczania ograniczeń materiału odnajdujemy w pracach Jana Ankiersztajna. Projektant ręcznie formuje aluminium, nadając mu zaskakującą miękkość. Metal, zwykle kojarzony z przemysłową precyzją i sztywnością, zaczyna przypominać organiczną strukturę. Widoczne odkształcenia i nieregularności zachowują ślady pracy ludzkich rąk, a asymetryczne formy przywołują skojarzenia z anatomią człowieka.

 

 

 

Z kolei Wiktoria i Filip Bieliccy szukają inspiracji w naturze i osobistych doświadczeniach. Jednym z punktów wyjścia do ich pracy stała się niemal senna wizja lasu, którą zapamiętali podczas powrotu z Nocy Kupały. Te ulotne obserwacje przekładają na rzeźbiarskie formy wykonane z metalu. Organiczność spotyka się tutaj z precyzją współczesnych metod produkcji, a pozornie przeciwstawne światy okazują się zdolne do współistnienia.

 

Szymon Keller, Lazo Console, 2026, steel _ resin, OBJEKT gallery, photo Artist’s archive

 

W prezentacji OBJEKT materiał nie jest jedynie środkiem służącym do realizacji określonej formy. Często sam staje się nośnikiem znaczeń. Szymon Keller zestawia rzeźbiarsko opracowaną stal z żywicą przypominającą bursztyn. To połączenie dwóch odmiennych estetyk i właściwości materiałowych, ale również odwołanie do kulturowych skojarzeń związanych z bursztynem. Projektant wykorzystuje kontrast, aby opowiadać o tożsamości, pamięci i przynależności.

 

 

 

Basia Pruszyńska sięga do architektury wernakularnej i polskiego folkloru. Tworzy rzeźbiarskie obiekty oświetleniowe z forniru, w których światło przywołuje obecność ognia. Nie interesuje jej jednak dosłowne odtwarzanie historycznych motywów. Tradycyjne odniesienia stają się punktem wyjścia do budowania własnego języka formalnego.

 

 

Inny kierunek obiera Aleksandra Zawistowska, która łączy dmuchane szkło z odlewanym metalem. Jej prace czerpią z barokowej ekspresji, kontrastów i światłocienia. Nieregularne formy oraz napięcia pomiędzy przezroczystością szkła a ciężarem metalu nadają obiektom rzeźbiarski charakter. Każda z tych praktyk rozwija się niezależnie, ale wszystkie pokazują, że eksperymentowanie z materiałem może prowadzić do znacznie szerszej refleksji niż poszukiwanie nowej estetyki.

 

Prezentacja w Nowym Jorku wpisuje się w szerszą dyskusję o miejscu polskiego projektowania na międzynarodowej scenie designu kolekcjonerskiego. Jej istotą nie jest jednak próba zdefiniowania jednego, rozpoznawalnego stylu narodowego. Prace wybrane przez galerię OBJEKT pokazują raczej różnorodność postaw twórczych, które wyrastają z lokalnych doświadczeń, ale nie ograniczają się do nich. Polska tradycja rzemieślnicza, pamięć kulturowa i znajomość materiałów stają się narzędziami do formułowania indywidualnych wypowiedzi. To interesująca perspektywa szczególnie dzisiaj, kiedy design kolekcjonerski coraz wyraźniej funkcjonuje na styku sztuki, projektowania i rynku. O wartości obiektu nie decyduje wyłącznie jego funkcja czy formalna oryginalność, lecz także proces powstawania, autorska intencja i historia, którą ze sobą niesie.

 

Galeria OBJEKT powstała w Warszawie w 2024 roku z inicjatywy Aleksandry Krasny, doradczyni artystycznej i promotorki designu, oraz kolekcjonera Marcina Studniarka. Jest pierwszą w Polsce galerią w pełni poświęconą designowi kolekcjonerskiemu. Jej program opiera się na starannie dobranej grupie twórców, których łączy zainteresowanie relacją pomiędzy materiałem, procesem i autorstwem. Założyciele galerii traktują przedmioty nie tylko jako obiekty estetyczne, lecz również jako nośniki emocji, pamięci i opowieści. Udział w COLLECTIBLE New York jest okazją do zaprezentowania tego podejścia międzynarodowej publiczności. Pokazuje również, że współczesny polski design nie potrzebuje jednej definicji ani wspólnego języka formalnego. Jego siłą może być właśnie różnorodność sposobów myślenia o przedmiocie i odwaga w reinterpretowaniu tego, co już znamy.

Prezentacja została dofinansowana przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Rozwój Sektorów Kreatywnych, realizowanego przez Instytut Przemysłów Kreatywnych.

Więcej informacji: www.objekt.gallery | Instagram: @objekt_gallery