Uziemiona. O konkursie który uczy myślenia o odpowiedzialności
Marcin Szczelina
Czy toaleta publiczna może być manifestem kultury projektowania, ekologii i szacunku do użytkownika. Finał konkursu Geberit Projekt Łazienki 2025 w Szczecinie pokazał że architektura w najmniejszej skali potrafi poruszyć i zdefiniować kierunek w jakim zmierza współczesne myślenie o przestrzeni wspólnej.
Konkursy architektoniczne bywają efemeryczne pełne atrakcyjnych wizualizacji i wymuszonych koncepcji. Konkurs Geberit Projekt Łazienki od dwudziestu sześciu lat funkcjonuje jednak zupełnie inaczej. Nie jest pokazem efektowności lecz przestrzenią dla projektów które traktują użytkownika środowisko i kontekst z należytą uwagą. Tegoroczne zadanie było wyjątkowe. Uczestnicy mieli zaprojektować toaletę publiczną przy Jasnych Błoniach w Szczecinie. Ta lokalizacja nie jest neutralna. To jedno z najważniejszych miejsc wypoczynku mieszkańców miasta przestrzeń symboliczna zanurzona w zieleni historii i codziennych rytuałów. Projektując obiekt w takim otoczeniu trzeba było zapytać o rzeczy fundamentalne. Jak wprowadzić nową funkcję nie zakłócając istniejącej równowagi. Jak uczynić architekturę użyteczną i niewidoczną lecz godną i nieprzypadkową.
Projekt Uziemiona autorstwa Jakuba Miśniakiewicza
Nagrodę główną otrzymał projekt Uziemiona autorstwa Jakuba Miśniakiewicza. To projekt odważny w swojej powściągliwości. Jury doceniło całościowe myślenie o funkcji i odbiorze obiektu wyważone proporcje oraz konsekwencję materiałową.
Elewacja z ubijanej ziemi konstrukcja drewniana retencja wody naturalne instalacje zielony dach i modularność funkcji tworzą spójne rozwiązanie które łączy użytkowość i świadomość środowiskową. Projekt zdobył także nagrodę za wnętrze. To rzadki przypadek kiedy autor z równą uważnością myśli o zewnętrzu skali urbanistycznej i o tym co dzieje się w środku w ciszy prywatności i naturalnym świetle wpadającym przez świetliki.
Projekt Verde Dawida Roszkowskiego
Wyróżnienie pierwszego stopnia trafiło do projektu Verde Dawida Roszkowskiego. Jego idea została przeprowadzona z wyjątkową dyscypliną projektową. Minimalizm barwionego drewna i funkcja podporządkowana miejscu tworzą architekturę z rodzaju tych które nie potrzebują tłumaczeń.
Projekt Między Murami Mikołaja Gniadzika i Michała Gursztyna
Wyróżnienie drugiego stopnia otrzymali Mikołaj Gniadzik i Michał Gursztyn za projekt Między Murami. Obiekt częściowo zagłębiono w ziemi co pozwoliło zachować subtelną skalę i relację z otwartą przestrzenią Jasnych Błoni.
Praca Hortus Sanitatis autorstwa Gabrieli Zielińskiej i Wojciecha Zabłockiego
Nagrodę specjalną za ekologiczne projektowanie otrzymała praca Hortus Sanitatis autorstwa Gabrieli Zielińskiej i Wojciecha Zabłockiego. Beton konopny gospodarka wodna wykorzystanie natury do regulacji mikroklimatu i myślenie o różnorodnych użytkownikach sprawiły że ten projekt został uznany za wyjątkowo świadomy.
Zielone Błonia Arkadiusza Kucińskiego
Avenue autorstwa Julii Zapart Zuzanny Lesik Moniki Turkowskiej i Mikołaja Mateusiaka
Tytuł Debiut Roku przyznano dwóm propozycjom. Zielone Błonia Arkadiusza Kucińskiego wyróżniają techniczna precyzja i projektowanie bez barier. Avenue autorstwa Julii Zapart Zuzanny Lesik Moniki Turkowskiej i Mikołaja Mateusiaka wyraża z kolei lekkość i subtelność w myśleniu o ruchu użytkowników w przestrzeni.
Projekt Verdigris Pavillon – Mateusz Fryźlewicz Katarzyna Józefczyk Nikodem Franczyk i Natalia Opoka.
Publiczność miała silny głos. W rekordowym plebiscycie z siedemnastoma tysiącami głosów wybrano projekt Verdigris Pavillon który stworzyli Mateusz Fryźlewicz Katarzyna Józefczyk Nikodem Franczyk i Natalia Opoka.
Zainteresowanie tematem pokazuje że projektowanie przestrzeni sanitarnej nie jest zjawiskiem marginalnym lecz częścią kultury użytkowej. Ogłoszenie wyników odbyło się w Szczecinie w Willi Lentza. To secesyjna architektura pełna ornamentu drewna i światła. Budynek o niezwykłej klasie funkcjonuje dziś jako przestrzeń działań kulturalnych lecz zachował atmosferę elegancji i świadomości detalu.
Byliśmy tam podczas gali. Miejsce w którym ogłoszono wyniki idealnie wpisało się w nastrój wydarzenia. Willa Lentza przypomina że architektura ma sens wtedy gdy jest przemyślana potrzebna i trwała. Architektura publiczna jest afirmacją wartości wspólnoty. Projektując toaletę publiczną projektanci projektują w rzeczywistości standard cywilizacyjny. Jakość najprostszej infrastruktury mówi o społeczeństwie więcej niż rozmach prestiżowych inwestycji. Edycja konkursu Geberit z 2025 roku przypomina że nawet najmniejsza forma architektury zasługuje na uważność.