Jeszcze tylko dziś. Opera, która opowiada Warszawę od środka

Marcin Szczelina

 

Jeszcze tylko do końca dzisiejszego dnia na YouTube można obejrzeć za darmo operę „Najlepsze miasto świata”, zrealizowaną na podstawie książki Grzegorza Piątka „Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944–1949”. To jedna z tych rzadkich sytuacji, kiedy ambitna, współczesna opera przestaje być wydarzeniem zamkniętym w gmachu instytucji i na moment staje się dostępna dla wszystkich, bez progów, biletów i zaproszeń.

 

 

Książka Piątka od momentu premiery wywoływała intensywne reakcje, bo zamiast wygodnej opowieści o heroicznej odbudowie zaproponowała znacznie bardziej złożony obraz Warszawy tuż po wojnie. To historia miasta jako projektu ideologicznego, społecznego i urbanistycznego, w którym ścierają się wizje nowoczesności, ambicje architektów, presja polityczna i bardzo konkretne ludzkie losy. Autor pokazuje odbudowę nie jako oczywisty akt dobra, lecz jako proces pełen napięć, kompromisów i moralnych szarości. Warszawa staje się tu laboratorium, w którym testowano przyszłość, często bez pewności, kto poniesie jej koszty.

 

Opera nie próbuje tej książki streszczać ani ilustrować. Zamiast tego wydobywa z niej emocjonalny i dramatyczny potencjał. Libretto i muzyka skupiają się na konflikcie między ideą a rzeczywistością, między językiem planów urbanistycznych a doświadczeniem ludzi, którzy mieli w tych planach zamieszkać. To opowieść o architekturze jako narzędziu władzy, ale też o wierze w to, że miasto może zmienić człowieka. Forma operowa okazuje się tu zaskakująco trafna, bo pozwala na wielogłos, sprzeczne racje i brak jednoznacznych odpowiedzi.

 

Na scenie pojawiają się postaci inspirowane realnymi bohaterami powojennej Warszawy: architekci, urzędnicy, ideolodzy i obserwatorzy z zewnątrz. W obsadzie znaleźli się soliści związani z Teatrem Wielkim – Operą Narodową, a całość dopełnia chór i orkiestra, które nadają tej historii skalę większą niż pojedyncza biografia. Muzyka współczesna, momentami surowa, momentami przejmująco liryczna, buduje napięcie i nie pozwala traktować tej opowieści jak historycznej rekonstrukcji. To raczej muzyczny esej o mieście, które miało być najlepsze na świecie.

 

Fakt, że właśnie teraz opera jest dostępna online, nadaje temu doświadczeniu dodatkowy sens. To dzieło o wspólnocie, planowaniu i odpowiedzialności, oglądane indywidualnie, w domowej ciszy, bez ceremonialnego dystansu. Jeśli interesuje cię architektura jako coś więcej niż estetyka, jeśli Warszawa jest dla ciebie pytaniem, a nie tylko miejscem, to naprawdę warto poświęcić ten wieczór. Trzeba tylko pamiętać, że to ostatnia szansa. Jutro ta opera zniknie z otwartego dostępu. Później już nie będzie.

 

 

Obsada:
Joanna Freszel dziennikarka
Agata Zubel architektka
Filip Kosior przewodnik

Sinfonia Varsovia:
Chór Teatru Wielkiego – Opery Narodowej
Chór dziecięcy „Artos” im. Władysława Skoraczewskiego

Oktet wokalny:
Monika Łopuszyńska, Monika Sasinowska soprany
Roksana Maria Maciejczuk, Elwira Janasik alty
Paweł Kowalewski, Emil Ławecki tenorzy
Michał Dembiński, Przemysław Szkodziński basy

Tancerze:
Justyna Białowąs, Maria Bijak, Katarzyna Hołtra-Kleiber,
Zuzanna Kasprzyk, Katarzyna Koziorz, Agata Pankowska,
Oliwia Przybyłowicz, Marek Bula, Stanisław Bulder, Daniel Leżoń,
Dawid Sozański, Daniel Stanko

Realizatorzy:
Bassem Akiki dyrygent
Barbara Wiśniewska reżyseria
Natalia Kitamikado scenografia
Emil Wysocki kostiumy
Maćko Prusak choreografia
Marcin Cecko dramaturgia
Aleksandr Prowaliński reżyseria światła
Bartek Macias projekcje video
Łukasz Hermanowicz przygotowanie chóru
Mateusz Stępniak charakteryzacja