Warszawa w budowie. Piętnaście realizacji walczy o głos mieszkańców

 

Ruszyła 12. edycja Nagrody Architektonicznej Prezydenta m.st. Warszawy — jednego z najważniejszych konkursów architektonicznych w Polsce. Do 10 maja mieszkańcy stolicy decydują, która spośród piętnastu nominowanych inwestycji i wydarzeń zasługuje na miano najlepszej. Stawka jest wysoka: zwycięzca otrzymuje 20 tysięcy złotych i — co cenniejsze — mandat społeczny wystawiony przez samo miasto.

 

 

Trudno o lepszy barometr kondycji architektury w polskim mieście niż coroczny konkurs, który łączy ocenę ekspertów z głosem zwykłych użytkowników przestrzeni. Nagroda Architektoniczna Prezydenta m.st. Warszawy robi to od ponad dwóch dekad — choć z przerwami. Ustanowiona po raz pierwszy w 2002 roku za prezydentury Wojciecha Kozaka, na ponad dekadę zamarła, by w 2016 roku powrócić z inicjatywy Hanny Gronkiewicz-Waltz. Od tamtej pory nieprzerwanie dokumentuje architektoniczne przemiany stolicy.

 

W poprzednich edycjach nagradzano realizacje, które dziś wyznaczają standardy. Jury doceniało żłobki, szkoły, biurowce, muzea, upamiętnienia i całe kwartały zabudowy na terenach poprzemysłowych. Grand Prix ósmej edycji trafiło do Browarów Warszawskich na Woli — autorstwa pracowni JEMS Architekci — projektu wyróżnionego następnie również przez SARP oraz Nagrodę Architektoniczną Polityki, uznawanego za jeden z wzorcowych przykładów rewitalizacji poprzemysłowej w Polsce. Jubileuszową, dziesiątą edycję wygrał park Akcji „Burza” — zielona przestrzeń, która zdobyła nie tylko Grand Prix, ale i wyróżnienie za rozwiązania proekologiczne. Konkurs konsekwentnie pokazuje, że dobra architektura to nie kwestia prestiżu, lecz codziennego życia.

 

Tegoroczna, dwunasta edycja przynosi piętnaście nominacji rozłożonych w sześciu kategoriach. Wyboru dokonało dziesięcioosobowe jury pod przewodnictwem Karoliny Bober, zastępczyni prezydenta m.st. Warszawy — po wizytach w terenie, nie zza biurka.

W kategorii architektury użyteczności publicznej znalazły się dwa budynki edukacyjne: nowy gmach Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego przy ul. Banacha, zaprojektowany przez pracownię Projekt Praga, oraz kameralna Szkoła Podstawowa nr 119 przy ul. Konstruktorskiej autorstwa WWAA — realizacja powstała we współpracy z inwestorem prywatnym, Echo Investment i Archicomem, co samo w sobie jest zjawiskiem wartym uwagi. Trzecią nominację zdobyła Warszawska Wytwórnia Energii przy ul. Zabranieckiej — obiekt infrastruktury technicznej projektu Sweco i Foroom, który udowadnia, że architektura przemysłowa nie musi być architektoniczną kulą u nogi.

 

Szkoła Podstawowa nr 119, fot. Sebastian Rzepka_2

Wydział Psychologii UW, fot. Nate Cook

Warszawska Wytwórnia Energii, fot. MPO

 

Architektura mieszkaniowa reprezentowana jest w tym roku przez jeden projekt, za to szczególny: Dom dla Młodych Mam i Ich Dzieci przy ul. Puchalskiej autorstwa pracowni WXCA. Inwestorem jest Fundacja po DRUGIE — budynek łączy funkcję mieszkaniową z misją społeczną w sposób, który rzadko pojawia się w polskim dyskursie architektonicznym.

 

Dom dla Młodych Mam, fot. Łukasz Rossa

 

W kategorii nowe życie budynków, nominacje zdobyły trzy realizacje. Centrum Edukacji Ekologicznej przy ul. Papirusów — projekt Hanny Jung-Migdalskiej, Piotra Jaszczaka, Jakuba Tomeckiego i pracowni Kwadratura — to przekształcony obiekt przy Lesie Młocińskim, który teraz służy edukacji środowiskowej. Ośrodek Nowa Skra przy ul. Wawelskiej, zaprojektowany przez TAMEX Obiekty Sportowe i Gardenię Sport przy współpracy Wężyk Architekci, to z kolei metamorfoza dawnej infrastruktury sportowej. Osobnym bohaterem tej kategorii jest Plac przed Zodiakiem — Warszawskim Pawilonem Architektury — przemodelowany przez RS Architektura Krajobrazu i prezentujący zupełnie nowe oblicze tej ikonicznej lokalizacji.

 

Centrum Edukacji Ekologicznej_fot. Edyta Kaszuba

Ośrodek Nowa Skra, fot. Cezary Warś

Plac przed Zodiakiem, fot. Artur Wosz

 

W kategorii projektowania przestrzeni publicznej nominacje trafiły do trzech realizacji o bardzo różnej skali i charakterze. Park Żerański przy ul. Kowalczyka, projekt pracowni Archigrest i topoScape — duetu, który zdobył Grand Prix dwa lata temu za park Akcji „Burza” — to ambitna próba przywrócenia zdegradowanego terenu mieszkańcom Białołęki. Park Aktywności Rodzinnej w Wawrze przy ul. Węglarskiej autorstwa JAZ+Architekci oferuje program dostosowany do potrzeb rodzin z dziećmi. Trzecią nominację otrzymał Plac Centralny przed Pałacem Kultury i Nauki, przeprojektowany przez A-A Collective — jedna z najbardziej wyczekiwanych i dyskutowanych transformacji ostatnich lat w centrum Warszawy.

 

Park Aktywności Rodzinnej, fot. Maryna Tsyhanova

Park Żerański, fot. Krzysztof Babicki

Plac Centralny, fot. Jędrzej Sokołowski

 

Architektura komercyjna to w tym roku starcie dwóch bardzo różnych filozofii biurowca. CD PROJEKT RED przy ul. Golędzinowskiej, zaprojektowany przez Medusę Group, to siedziba jednego z najbardziej rozpoznawalnych polskich studiów gier — budynek, który stał się już punktem odniesienia dla branży kreatywnej. AFI Office House przy ul. Wroniej, autorstwa JEMS Architekci — pracowni z udokumentowaną tradycją tworzenia wartościowej architektury komercyjnej — to projekt dla AFI i Echo Investment.

 

Biurowiec CD Projekt, fot. Juliusz Sokołowski

Office House, fot. Maria Kot

 

Najszerzej otwartą kategorią jest jak zwykle wydarzenie architektoniczne. Nominowano Festiwal MDM organizowany przez Fundację Centrum Architektury — inicjatywę odkrywającą modernistyczną tożsamość stolicy. Wyróżnienie dostała również opera „Najlepsze miasto świata. Opera o Warszawie” w wykonaniu Teatru Wielkiego – Opery Narodowej i Sinfonii Varsovii — niespotykane połączenie muzyki i refleksji nad miastem. Trzecią nominację uzyskała wystawa „Home Staging. Za Żelazną Bramą”, zrealizowana w ramach FRINGE Warszawa 2025, angażująca mieszkańców Osiedla za Żelazną Bramą w refleksję nad własną przestrzenią.

 

Festiwal MDM_fot. Peter Łyczkowski

Opera Najlepsze miasto świata, fot. Krzysztof Bieliński

Wystawa Home Staging. Za Żelazną Bramą, fot. Kuba Rodziewicz

 

Tegoroczna lista nominacji to przestrzenie publiczne, które tworzą tkankę codziennego życia, budynki z jasno określoną misją społeczną, obiekty infrastrukturalne traktowane z należną im powagą projektową i wydarzenia, które dowodzą, że architektura to nie tylko mury, lecz i sposób myślenia o wspólnocie. Nagroda Mieszkańców — 20 tysięcy złotych i przede wszystkim prestiż płynący z głosu samych użytkowników — trafi do jednej z tych piętnastu realizacji.

Głosowanie trwa do 10 maja pod adresem nagroda-architektoniczna.pl. Wyniki i gala wręczenia nagród zaplanowane są na 22 czerwca. Do tego czasu warto odwiedzić wystawę prezentującą wszystkich nominowanych — jest czynna na placu przed Zodiakiem przy Pasażu Stefana Wiecheckiego Wiecha 4. Albo, jeszcze lepiej, wybrać się na spacer i zobaczyć nominowane miejsca na własne oczy. Bo dobra architektura nie potrzebuje pośredników.